Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), küresel denizcilik ve lojistik sektörünü, gelecekteki krizlere hazırlık amacıyla altyapı ve sürdürülebilirliğe yapılan yatırımları artırarak tedarik zinciri dayanıklılığını geliştirmeye çağırdı. UNCTAD ayrıca limanların, filoların ve iç bölgelerin bağlantılarının düşük karbonlu enerjiye geçiş yapmasını da teşvik ediyor.

UNCTAD'ın amiral gemisi yayını olan 'Deniz Taşımacılığına Genel Bakış 2022'ye göre, son iki yıldaki tedarik zinciri krizi, deniz lojistiği kapasitesine yönelik arz ve talep arasında bir uyumsuzluk olduğunu ve bunun da navlun oranlarında fırlamaya, tıkanıklığa ve küresel değer zincirlerinde ciddi aksamalara yol açtığını göstermiştir.

Verilere göre, dünya genelinde ticareti yapılan malların %80'inden fazlası gemilerle taşınıyor ve bu oran çoğu gelişmekte olan ülkede daha da yüksek. Bu durum, tedarik zincirlerini aksatan, enflasyonu körükleyen ve en yoksulların yaşamlarını etkileyen şoklara karşı direnç oluşturmaya acil bir ihtiyaç olduğunu gösteriyor. (Bu yayının raporunda yer almaktadır.)

Sıkı lojistik arzı, tüketim mallarına ve e-ticarete yönelik artan taleple birleşince, konteynerler için spot navlun oranlarını 2021'de pandemi öncesi seviyelerinin beş katına ve 2022'nin başlarında tüm zamanların zirvesine taşıyarak tüketici fiyatlarını keskin bir şekilde artırdı. Oranlar 2022 ortalarından beri düşüş gösterdi, ancak devam eden enerji krizi nedeniyle petrol ve doğalgaz tanker kargoları için yüksek kalmaya devam ediyor.

UNCTAD, ülkeleri, nakliye talebindeki potansiyel değişiklikleri dikkatlice değerlendirmeye, liman altyapısını ve hinterland bağlantılarını geliştirmeye ve iyileştirmeye, aynı zamanda özel sektörü de dahil etmeye çağırıyor. Rapora göre, ülkeler ayrıca liman bağlantısını güçlendirmeli, depolama ve ambar alanlarını ve kapasitesini genişletmeli ve işgücü ve ekipman eksikliklerini en aza indirmelidir.

UNCTAD raporu ayrıca, özellikle dijitalleşme yoluyla ticaretin kolaylaştırılmasıyla birçok tedarik zinciri aksamasının da hafifletilebileceğini öne sürüyor; bu da limanlardaki bekleme ve gümrükleme sürelerini azaltıyor ve elektronik belgeler ve ödemeler yoluyla belge işlemlerini hızlandırıyor.

Rapora göre, yükselen borçlanma maliyetleri, kasvetli ekonomik görünüm ve düzenleyici belirsizlik, sera gazı emisyonlarını azaltan yeni gemilere yapılan yatırımları caydıracak.

UNCTAD, uluslararası toplumu, iklim değişikliğinden en olumsuz etkilenen ve iklim değişikliğinin nedenlerinden en az etkilenen ülkelerin, deniz taşımacılığında iklim değişikliğini hafifletmeye yönelik çabalardan olumsuz etkilenmemesini sağlamaya çağırıyor.

Birleşme ve devralmalar yoluyla yatay entegrasyon, konteyner taşımacılığı sektöründe devrim yarattı. Nakliye şirketleri ayrıca terminal operasyonlarına ve diğer lojistik hizmetlerine yatırım yaparak dikey entegrasyonu da hedefliyor. 1996'dan 2022'ye kadar, en büyük 20 taşıyıcının konteyner kapasitesindeki payı %48'den %91'e yükseldi. Rapora göre, son beş yılda dört büyük operatör pazar paylarını artırarak dünya nakliye kapasitesinin yarısından fazlasını kontrol altına aldı.

UNCTAD, rekabeti koruma önlemleri yoluyla sektördeki birleşmeleri ele almak için rekabet ve liman otoritelerinin birlikte çalışmasını talep ediyor. Rapor, Birleşmiş Milletler rekabet kuralları ve ilkeleri doğrultusunda, deniz taşımacılığında sınır ötesi rekabet karşıtı davranışlarla mücadele etmek için daha fazla uluslararası işbirliğini teşvik ediyor.