Avrupa'nın üçüncü büyük giyim tedarikçisi olan Türkiye, hükümetin ham maddeler de dahil olmak üzere tekstil ithalatına uyguladığı vergileri artırmasının ardından daha yüksek üretim maliyetleriyle karşı karşıya kaldı ve Asya'daki rakiplerinin gerisinde kalma riskiyle karşılaştı.

Giyim sektörü paydaşları, yeni vergilerin Türkiye'nin en büyük işverenlerinden biri olan ve H&M, Mango, Adidas, Puma ve Inditex gibi Avrupa'nın önde gelen markalarına tedarik sağlayan sektörü sıkıştırdığını söylüyor. İthalat maliyetlerinin artması ve Türk üreticilerin Bangladeş ve Vietnam gibi rakiplerine pazar payı kaybetmesiyle Türkiye'de işten çıkarmaların yaşanabileceği konusunda uyarıda bulundular.

Teknik olarak, ihracatçılar vergi muafiyeti için başvurabilirler, ancak sektör içindekiler sistemin maliyetli ve zaman alıcı olduğunu ve birçok şirket için pratikte işe yaramadığını söylüyor. Yeni vergiler getirilmeden önce bile, sektör zaten yükselen enflasyon, zayıflayan talep ve düşen kar marjlarıyla boğuşuyordu; ihracatçılar lirayı aşırı değerli olarak görüyorlardı, ayrıca Türkiye'nin enflasyon karşısında yıllarca süren faiz indirimleri denemesinin sonuçlarıyla da karşı karşıyaydılar.

Türk ihracatçıları, moda markalarının yüzde 20'ye kadar fiyat artışlarına dayanabileceğini, ancak daha yüksek fiyatların piyasa kayıplarına yol açacağını söylüyor.

Avrupa ve ABD pazarları için kadın giyimi üreten bir firma, yeni gümrük vergilerinin 10 dolarlık bir tişörtün fiyatını en fazla 50 sent artıracağını söyledi. Müşteri kaybetmeyi beklemediğini belirten firma, değişikliklerin Türkiye'nin giyim sektörünün seri üretimden katma değere geçiş yapması gerektiğinin altını çizdiğini ifade etti. Ancak Türk tedarikçiler 3 dolarlık tişörtler için Bangladeş veya Vietnam ile rekabet etmekte ısrar ederlerse kaybedeceklerdir.

Türkiye geçen yıl 10,4 milyar dolarlık tekstil ve 21,2 milyar dolarlık giyim ihracatı gerçekleştirerek sırasıyla dünyanın beşinci ve altıncı büyük ihracatçısı oldu. Avrupa Giyim ve Tekstil Federasyonu'na (Euratex) göre, komşu AB'de ise ikinci büyük tekstil ve üçüncü büyük giyim tedarikçisidir.

Avrupa pazarındaki payı geçen yıl %12,7'ye geriledi; bu oran 2021'de %13,8 idi. Sektör verilerine göre, tekstil ve hazır giyim ihracatı bu yıl Ekim ayına kadar %8'den fazla düşerken, genel ihracat aynı seviyede kaldı.

Tekstil sektöründeki kayıtlı çalışan sayısı Ağustos ayı itibarıyla %15 azaldı. Geçen ay kapasite kullanım oranı %71 iken, genel imalat sektöründe bu oran %77 idi. Sektör yetkilileri, birçok iplik üreticisinin %50'ye yakın kapasiteyle çalıştığını belirtti.

Türk lirası bu yıl değerinin %35'ini, son beş yılda ise %80'ini kaybetti. Ancak ihracatçılar, şu anda %61'in üzerinde olan ve geçen yıl %85'e ulaşan enflasyonu daha iyi yansıtması için liranın daha da değer kaybetmesi gerektiğini söylüyor.

Sektör yetkilileri, tekstil ve hazır giyim sektöründe bu yıl şimdiye kadar 170.000 işten çıkarma yapıldığını söylüyor. Para politikasının sıkılaştırılmasıyla aşırı ısınmış ekonominin soğumasıyla birlikte, bu sayının yıl sonuna kadar 200.000'e ulaşması bekleniyor.